Wykład historyczny poświęcony zbrodni pomorskiej z 1939 r. w SP w Borównie.
Wykład historyczny poświęcony Zbrodni Pomorskiej z 1939 roku rozpoczął się od powitania uczestników oraz wprowadzenia w pojęcie skażonych krajobrazów, które stanowią miejsca masowych mordów. W tej wstępnej części prowadzący omówił archiwalne plakaty informacyjne z 1939 roku oraz przedstawił ideologiczne przyczyny tych wydarzeń, sięgające aż XVIII wieku, a także przyjrzał się sytuacji Polaków na Pomorzu i temu, jak byli postrzegani na arenie międzynarodowej.
W dalszej kolejności wykład skupił się na tle historycznym i uwarunkowaniach politycznych. Omówiono zachodnią optykę na Europę, w tym postać Fryderyka II jako historycznego komentatora utrwalającego stereotypy o Polakach określanymi mianem „dzikusów”. Prowadzący wskazał na wieloletnie antagonizmy między Niemcami a Polakami, które nasiliły się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w latach 1918–1920 i przekazaniu ziem pomorskich w polskie ręce, co wywołało sprzeciw sąsiadów. Istotnym elementem tej części było wyjaśnienie pojęcia „korytarza niemieckiego”, niemieckich żądań terytorialnych oraz roli ówczesnej propagandy w doprowadzeniu do wydarzeń z 1939 roku.
Przechodząc do mechanizmów samej zbrodni, zwrócono uwagę na ideologiczną rolę odpolszczania, w ramach której polskość utożsamiano z odczłowieczeniem, a Polaków traktowano jak robactwo przeznaczone do zniszczenia, posługując się m.in. propagandową metaforą Polaka zagrażającego Gdańskowi. Omówiono również relacje polsko-niemieckie w okresie międzywojennym, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń września w Bydgoszczy jako bezpośredniej przyczyny eskalacji przemocy, wokół której narosło wiele sprzecznych relacji i narracji o „polskim barbarzyństwie”. Szczegółowo przytoczono dramatyczny los osób chorych psychicznie ze szpitala psychiatrycznego w Świeciu, ich eksmisję oraz mechanizm zbrodni obejmujący aresztowania, tworzenie punktów zbiorczych, selekcję, transport i egzekucje. Prezentacja multimedialna ukazała, że podobne działania miały miejsce w około 400 różnych punktach regionu.
W dalszej części wykładu scharakteryzowano sprawców oraz ofiary zbrodni, przedstawiając dane i statystyki dotyczące konkretnych grup społecznych, takich jak uczniowie, ziemianie, powstańcy czy żołnierze Powstania Wielkopolskiego. Wskazano także na problem zatajania informacji o liczbie ofiar oraz celowego ukrywania dowodów zbrodni poprzez palenie szczątków i dążenie do anonimowości zamordowanych.
Na zakończenie wykładu poruszono kwestię wymiaru sprawiedliwości oraz powojennych działań związanych ze ściganiem sprawców m.in. przez NRD. Całość zamknęła refleksja nad krajobrazami pamięci oraz upamiętnieniem ofiar Zbrodni Pomorskiej za pomocą specjalnych pomników, co sfinalizowało przebieg całego spotkania.
